آرتیکولاتور سمی اجاستبل Semi-Adjustable مانی Mani

آرتیکولاتور سمی اجاستبل مانی Mani (Semi-Adjustable Articulator) حرکات فک پایین (ماندیبل) را نسبت به فک بالا (ماکسیلا) شبیه‌سازی می‌کند تا مدل‌ها با دقت بیشتری بررسی و طراحی شوند. به آن آرتیکولاتور نیمه قابل تنظیم، آرتی سمی و آرتیکولاتور دانشگاهی هم می‌گویند. برخلاف آرتیکولاتور ساده (Non-Adjustable) که ثابت است، بعضی پارامترهای آن تنظیم می‌شود و در لابراتوار برای پروتز ثابت و متحرک به کار می‌رود.

آرتیکولاتور سمی اجاستبل مانی چگونه ساخته شده است؟

دو بخش اصلی دارد: شاخه‌ی بالایی برای مدل فک بالا و شاخه‌ی پایینی برای مدل فک پایین. این دو با مفصلی شبیه کندیل‌های تمپورومندیبولار (TMJ) به هم وصل می‌شوند.

چه پارامترهایی روی آن تنظیم می‌شود؟

• زاویه کندیلی (Condylar Guidance): زاویه‌ی مسیر کندیل در حرکت پروتروژن، یعنی جلو آمدن فک، تنظیم می‌شود.
• جابجایی طرفی بنت (Bennett Movement): حرکت جانبی فک برای شبیه‌سازی حرکت واقعی بیمار تنظیم می‌شود.
• هدایت دندان‌های ثنایی و انیاب (Incisal Guidance): زاویه‌ی هدایت دندان‌های جلویی تنظیم می‌شود.
• حفره‌ی گلنوئید: شکل حفره‌های گلنوئید و eminentiae هم با آن تعیین می‌شود.

این تنظیم‌ها معمولاً از روی رکوردهای بیمار انجام می‌شود، مانند فیس بو یا رکوردهای اینتراکلوژن. البته این آرتیکولاتور در همه‌ی موارد به کار نمی‌آید.

چرا ثبت با فیس بو مهم است؟

کار با چنین آرتیکولاتوری تنها وقتی معنادار است که موقعیت فک بالا نسبت به محور لولایی کندیل‌های فک پایین ثبت شده باشد. این کار معمولاً با فیس بو انجام می‌شود. این آرتیکولاتور دقیقاً از روی طرح دنتاتوس ساخته شده است و محصول فیس بو آرتیکولاتور مانی و فیس بوهای دنتاتوس و هانو با همدیگر قابل استفاده‌اند. قطعات دیگر در دسته‌ی اجزای آرتیکولاتور هستند.

بیشتر این آرتیکولاتورها مسیر کندیلی راست دارند، اما زاویه‌ی مسیر تغییر می‌کند و زاویه‌ی کندیلی بیمار روی دستگاه تنظیم می‌شود. در بعضی مدل‌ها مقدار متوسطی برای حرکت بنت درون سر کندیل جا گرفته است و شکل متوسط سر کندیل را تعیین می‌کند. به همین دلیل نسبت به مدل‌هایی با سر کندیل توپی‌شکل، حرکت کندیل‌ها را بهتر شبیه‌سازی می‌کنند.

برای چه کارهایی به کار می‌رود؟

• مطالعه‌ی روابط اکلوزالی: بررسی دقیق و کارآمد رابطه‌ی آکلوزالی، هم در دندان طبیعی و هم در دندان مصنوعی.
• تشخیص و برنامه‌ریزی درمان: پیش از شروع کار، مسیر درمان روی مدل‌ها دیده می‌شود.
• رستوریشن: ابزار مکانیکی قابل تنظیم برای روش‌ها و تکنیک‌های گوناگون ساخت دارد.
• کار روزمره: دستگاه ساده نگه داشته شده است و برای کارهای روتین هم مناسب است.

یکی از مزایای آرتیکولاتور بدون آرکون (Non-Arcon) این است که پیش از نصب کست فک بالا می‌توان از فک پایین برای هدایت کندیل استفاده کرد. مقایسه‌ی انواع را در مقاله‌ی راهنمای انتخاب آرتیکولاتور بخوانید.

از آرتیکولاتور چطور نگهداری کنیم؟

این آرتیکولاتور برای کار پیوسته و طولانی محکم ساخته شده است. صیقل و آندایز قطعات فقط برای ظاهر نیست و جدا کردن گچ، پلاستیک و مواد دیگر را از دستگاه آسان می‌کند. آرتیکولاتور دستگاهی دقیق است و حفظ این دقت به استفاده و نگهداری درست بستگی دارد، پس گچ را روی مفصل و محل تنظیم خشک نگذارید.

سوالات متداول

سمی اجاستبل با آرتیکولاتور ساده چه فرقی دارد؟

آرتیکولاتور ساده ثابت است و فقط باز و بسته می‌شود. در سمی اجاستبل زاویه کندیلی، حرکت بنت و هدایت انسیزال تنظیم می‌شود، پس حرکت فک بیمار نزدیک‌تر شبیه‌سازی می‌شود.

با آرتیکولاتور مانی کدام فیس بو را می‌شود به کار برد؟

این آرتیکولاتور از روی طرح دنتاتوس ساخته شده است و فیس بوی مانی، دنتاتوس و هانو با همدیگر قابل استفاده‌اند. اگر یکی از این فیس بوها را دارید، لازم نیست فیس بوی تازه بخرید.

این آرتیکولاتور برای کار روتین زیادی نیست؟

نه. طراحی آن آن‌قدر ساده است که برای کارهای روزمره هم به کار می‌رود، و وقتی کار به رکورد فیس بو نیاز دارد، همان دستگاه جواب می‌دهد.