روکشی که رنگش با دندان‌های کناری نمی‌خواند، هر قدر هم فرمش درست باشد، به لابراتوار برمی‌گردد. رنگ گیری کار دندانپزشک است، ولی تکنسینی که پودر را انتخاب می‌کند و استین می‌زند باید بداند رنگ در چه شرایطی گرفته شده تا بتواند به آن اعتماد کند.
منبع این متن آرشیو ماهنامه‌ی بین‌المللی دندان‌سازان حرفه‌ای است. مقاله‌ی «ملاحظاتی در مورد انتخاب رنگ» نوشته‌ی دکتر حبیب حاج میرآقا، استادیار دانشکده‌ی دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در شماره‌ی ۴. این شماره را می‌توانید از همان لینک دانلود کنید.
دکتر حاج میرآقا یادآوری می‌کند که رابطه‌ی بیمار و دندانپزشک و تکنسین، محیط کار، روند درمان و حتی احساسات در انتخاب رنگ اثر دارند. با این حال رنگ و نور مبنای علمی دارند و نکته‌های زیر همان مبنا هستند.
رنگ را کی باید گرفت؟
رنگ باید پیش از هر نوع کار کلینیکی روی دندان‌های بیمار گرفته شود. مقاله دلیلش را دهیدراته شدن دندان در مراحل درمان و تغییرات رنگ محیطی می‌داند. دندانی که چند دقیقه زیر رول پنبه و هوای پوار بوده، روشن‌تر از رنگ واقعی‌اش دیده می‌شود.
اگر رنگ بعد از تراش گرفته شده، رنگ انتخاب‌شده روشن‌تر از رنگ واقعی است و روکش کنار دندان‌های کناری روشن‌تر دیده می‌شود. وقتی برگه‌ی سفارش با رنگی می‌رسد که با عکس دندان نمی‌خواند، از مطب بپرسید رنگ در چه مرحله‌ای گرفته شده است.
زیر چه نوری باید رنگ گرفت؟
بهتر است دندان در نور روز صبحگاهی دیده شود. اگر ممکن نیست، مقاله نور فلورسنت تصحیح‌شده را پیشنهاد می‌کند: دو تیوب ۴۸۰۰ درجه‌ی کلوین و ۶ لامپ ۵۵۲۰ درجه‌ی کلوین که در طیف بینایی به نور روز شبیه‌اند. خانواده‌ی رنگ هم باید با کیت انتخاب رنگ پرسلن زیر همین شرایط نوری چک شود.
منبع نوری را با کارت‌های متامریسم بسنجید. روی این کارت‌ها دو ناحیه طراحی شده که رنگ را در نور طبیعی روز یا در نور مصنوعی با طول موج نزدیک به آن نشان می‌دهند. منبع نوری نامناسب این دو ناحیه را دو رنگ متفاوت نشان می‌دهد.
میز پرسلن‌گذاری لابراتوار هم همین حساب را دارد. چراغی مثل چراغ میز لابراتوار گاندو مدل G-Light Pro دمای رنگ قابل تنظیم بین ۴۰۰۰ و ۶۰۰۰ کلوین دارد و پرسلن را نزدیک به نوری می‌بینید که رنگ زیر آن گرفته شده است.
نمونه‌رنگ با کدام پودر باید بخواند؟
مقاله صریح است: از نمونه‌رنگی استفاده شود که با پودر پرسلنی که به کار می‌رود هماهنگ باشد. رنگ A2 یک کارخانه با A2 کارخانه‌ی دیگر یکی نیست. اگر مطب با راهنمای رنگ یک برند رنگ گرفته و لابراتوار با پودر برند دیگری کار می‌کند، این فاصله را باید با استین یا با انتخاب پودر جبران کرد.
اگر با پودر پودر G-Ceram کار می‌کنید، از مطب بخواهید رنگ را با نمونه‌رنگ همان سیستم بگیرد یا در برگه‌ی سفارش بنویسد با کدام راهنما گرفته است.
hue، Chroma و value را به چه ترتیبی تعیین کنیم؟
- خانواده‌ی رنگ (hue): اولین بُعد رنگ و بسیار مهم است. اگر خانواده‌ی رنگ قابل پذیرش نبود، از tabهای دیگر استفاده کنید تا کاملاً به خانواده‌ی درست برسید.
- میزان خلوص رنگ (Chroma): بعد از خانواده، شدت رنگ را تعیین کنید.
- میزان درخشندگی (value): در range خاکستری تا سفید تعیین می‌شود.
- saturation و brightness: حالا خلوص و درخشندگی به‌آسانی ارزیابی می‌شوند، چون سازنده‌ها آن‌ها را در هر خانواده با tabهای درجه‌بندی‌شده مرتب کرده‌اند.
اگر رنگ گیری سخت بود چه کنیم؟
یک بار در نور روز و یک بار زیر منبع مصنوعی رنگ را انتخاب کنید. رنگی را بردارید که در هر دو شرایط تقریباً یکسان دیده می‌شود. این همان آزمون متامریسم است که این بار با چشم انجام می‌شود.
چرا یک عدد رنگ کافی نیست؟
هر دندان صفات اختصاصی خودش را دارد. مقاله توصیه می‌کند از رنگ‌آمیزی line angleها و بافت سطحی (surface texture) استفاده شود و از جداول رنگ‌آمیزی هم کمک گرفته شود. یک کد مثل A3 فقط پایه‌ی کار است. لکه‌ها، ترک‌های مینا و تفاوت رنگ گردن و لبه‌ی برش را تکنسین با استین می‌سازد، پس هر جزئیاتی که مطب در برگه یا عکس بفرستد به کار می‌آید. برای این کار محصول کیت استین پودری یونیورسال شوفو Shofu را ببینید و پودرهای پرسلن را در دسته‌ی پودر PFM.
