روی پروتز متکی بر ایمپلنت، گاهی مشکل دندان نیست و لثه است. تحلیل استخوان آلوئول و از بین رفتن پاپی‌های بین دندانی چیزی است که با فرم دادن دندان درست نمی‌شود.
منبع بخش‌های فنی این متن آرشیو ماهنامه‌ی بین‌المللی دندان‌سازان حرفه‌ای است. مقاله‌ی «کاربرد پرسلن‌های رنگ لثه در پروتزهای متکی بر ایمپلنت» نوشته‌ی دکتر رامین مشرّف، دانشیار گروه پروتزهای دندانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در شماره‌ی ۲. این شماره را می‌توانید از همان لینک دانلود کنید.
پرسلن رنگ لثه یا همان پرسلن صورتی، راه‌حل غیرجراحی همین حالت است. ولی فقط وقتی جواب می‌دهد که چند شرط رعایت شود، و این متن همان شرط‌ها را می‌گوید.
چه وقت اصلاً سراغ پرسلن صورتی برویم؟
وقتی آماده‌سازی جراحی محل ایمپلنت به نتیجه‌ی مطلوب نرسیده باشد و امکان جراحی دیگری هم نباشد. در این حالت پرسلن صورتی ۳ کار می‌کند: ساپورت لب را تأمین می‌کند، منظره‌ی بافت لثه را متقارن می‌کند، و جای پاپی بین دندانی را می‌گیرد.
پس این یک انتخاب زیبایی محض نیست. راه‌حلی است برای نقصی که جراحی نتوانسته پر کند، و فقط در همین ۱ حالت جواب می‌دهد.
آیا طراحی فریم فلزی باید عوض شود؟
بستگی به حجم کار دارد، و این اولین تصمیمی است که باید گرفته شود، پیش از ریختن فریم.
اگر فقط مقدار اندکی پرسلن رنگ لثه لازم است، نیازی به تغییر طراحی فریم زیرین نیست. اما اگر تحلیل لثه و استخوان آلوئول زیاد باشد و حجم وسیعی از ریج آلوئولی باید بازسازی شود، فریم حتماً باید عوض شود تا آن ۱٫۵ میلی‌متر جا باز کند.
معیارش یک عدد است. در هر ناحیه از پروتز، ضخامت تقریبی پرسلن دندانی و لثه‌ای باید حدود ۱٫۵ میلی‌متر باشد. فریم باید طوری طراحی شود که این ۱٫۵ میلی‌متر همه‌جا موجود باشد. محصول پودر پرسلن شوفو یکی از خط‌هایی است که پودر لثه‌ای را هم در کنار پودر دندانی دارد.
الگوی آکریلی آزمونی به چه درد می‌خورد؟
به اینکه تصمیم‌ها را از لابراتوار به دهان بیمار منتقل کند، و این کار ۱ جلسه بیشتر وقت نمی‌گیرد.
در این حالت بهتر است الگوی مومی بریج به صورت کامل یا full contour تهیه شود تا درک بهتری از فرم نهایی در نواحی دندانی و لثه‌ای به دست بیاید. گاهی می‌شود یک الگوی آکریلی ساخت و آن را در دهان امتحان کرد.
۴ چیز با همین الگو در دهان چک می‌شود: میزان ساپورت لب، ارتباط خط لثه‌ی دندان‌های مصنوعی با دندان‌های طبیعی مجاور، فرم و ارتفاع پاپی‌های بین دندانی، و حتی روابط فکی. در صورت لزوم با موم صورتی همان‌جا شکل لثه ساخته می‌شود.
بعد از اصلاح الگو در دهان، با پوتی سیلیکونی یک ماتریکس یا ایندکس راهنما از آن تهیه می‌شود. همین ایندکس هم در مرحله‌ی ساخت فریم فلزی به کار می‌آید و هم در پرسلن‌گذاری هر دو ناحیه.
پرسلن دندانی و لثه‌ای را با هم بگذاریم یا جدا؟
با هم، و دلیلش رنگ است. برای اینکه ماتریکس یکنواخت و یک‌دست دربیاید و خللی در رنگ ایجاد نشود، پرسلن‌گذاری هر ۲ ناحیه باید هم‌زمان انجام شود.
با این حال ممکن است برای تکمیل شکل لثه در بعضی نواحی، مثلاً پاپی‌های بین دندانی، به ۱ پرسلن‌گذاری و پخت مجدد نیاز باشد. ترتیب کلی پودرگذاری در مقاله‌ی اصول پودرگذاری پرسلن در پروتز ثابت آمده است.
در این حالت یک عدد را رعایت کنید: پخت دوم پرسلن باید در دمایی حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد کمتر از پخت اول انجام شود. محصول پودر پرسلن سرامکس هم برنامه‌ی پخت خودش را دارد و این اختلاف را باید روی همان برنامه اعمال کنید.
رنگ لثه را از کجا دربیاوریم؟
نه از حافظه و نه از یک نمونه‌رنگ عمومی. ۲ ابزار اینجا کار را درست می‌کنند.
اول، عکس. یک فتوگرافی از شکل و رنگ لثه در نواحی مختلف کمک شایانی به تکنسین می‌کند، مخصوصاً وقتی قرار است روی پرسلن صورتی رنگ‌آمیزی هم انجام شود.
دوم، نمونه‌رنگ اختصاصی. لابراتوار می‌تواند نمونه‌رنگ‌های خودش را از همان پرسلن صورتی که مصرف می‌کند بسازد و به دندانپزشک بدهد. این کار ۱ بار انجام می‌شود و برای همیشه می‌ماند.
لثه‌ی طبیعی مجاور، ۴ چیز را با هم دارد: تنوع رنگی، پیگمانتاسیون، اپاسیته و ترانسلوسنسی. هرچه کار از این تنوع تبعیت کند نتیجه بهتر است.
مرز پرسلن و لثه را کجا بگذاریم؟
این مهم‌ترین تصمیم زیبایی در کل کار است، و جوابش ۱ خط بیشتر نیست.
با همه‌ی این تلاش‌ها باز هم نمی‌شود مرزی واقعاً نامرئی بین بافت لثه و پرسلن صورتی ساخت. پس بهتر است این ناحیه جایی قرار بگیرد که کمتر در معرض دید است، یعنی ژنژیوالی‌تر از خط لبخند.
در نواحی خلفی و لینگوال که اصلاً دیده نمی‌شوند، نیازی به پرسلن رنگ لثه نیست، و آنچه آنجا اهمیت دارد اصول بهداشتی پروتز است و نه رنگ.
دو شرطی که شکل نهایی باید داشته باشد چیست؟
بعد از تعیین محل مرز، شکل‌دهی خودش ۲ شرط دارد و هر دو عملی‌اند.
- محل رسیدن پرسلن به بافت لثه در سطح فاسیال، ژنژیوالی‌تر از خط لبخند باشد.
- تماس باکوژنژیوال پرسلن با لثه به صورت یک کانتور کروی برقرار شود، تا هم قابل تمیز کردن باشد و هم در حین گفتار هوا از فضاهای پروتز فرار نکند.
شرط دوم چیزی است که معمولاً فراموش می‌شود. فضای بهداشتی لازم است، اما فضای بیش از حد تلفظ بیمار را خراب می‌کند و بیمار همان ۱ ایراد را به شما برمی‌گرداند.
کجا نباید سراغ پرسلن صورتی رفت؟
در فضای تاریک بین ایمپلنت و دندان طبیعی مجاور، مخصوصاً وقتی آن دندان سانترال است. بستن این فضا فقط با ساختن یک پروتز برجسته یا over-contour ممکن می‌شود.
یک پروتز برجسته کانتور طبیعی آن ناحیه را به هم می‌زند، پس ماهنامه در این حالت روش‌های جراحی یا پروتزی دیگر را بر پرسلن صورتی ترجیح می‌دهد. در شکل دادن پاپی‌ها هم مراقب باشید که پاپی فرورفته درنیاید.
کامپوزیت صورتی کجا به کار می‌آید؟
به عنوان راهنما، نه به عنوان جایگزین. بعد از تکمیل امتحان پرسلن و شکل‌دهی پرسلن دندانی در دهان، دندانپزشک می‌تواند با کامپوزیت صورتی لایت کیور نواحی لثه‌ای را همان‌جا شکل بدهد.
بعد همان کار به لابراتوار برمی‌گردد و شکل کامپوزیتی، راهنمای شکل دادن به پرسلن لثه‌ای می‌شود. این روش تصمیم زیبایی را به جایی می‌برد که باید گرفته شود، یعنی جلوی آینه و کنار صورت بیمار.
برای شروع چه چیزی لازم است؟
پودر پرسلن صورتی از همان خطی که پودر دندانی‌تان از آن است، و یک کوره که بتوانید اختلاف ۲۰ درجه‌ی پخت دوم را روی آن تنظیم کنید.
فهرست پودرهای PFM موجود در شیوادنت را برای پودر ببینید و برنامه‌ی پخت هر برند را از مقاله‌ی جدول پخت پرسلن و نحوه برنامه‌دهی به کوره بردارید، که جدول شوفو در آن برنامه‌ی پودر لثه را جدا آورده است. برای کوره فهرست کوره‌های پخت پرسلن را مقایسه کنید، و اگر کار روی ایمپلنت زیاد دارید فهرست پروتزهای تخصصی لمینیت و ایمپلنت را ببینید.
